
معرفی پرسشنامه یادگیری خودتنظیم (MDAN)
بخش اول: توضیحات مهم
۱. معرفی کلی
پرسشنامه یادگیری خودتنظیم (MDAN) یک ابزار جامع برای سنجش راهبردهای یادگیری خودتنظیم در دانشآموزان است که توسط محمود دلیر عبدینیا جهت رساله دکتری روانشناسی تربیتی دانشگاه لرستان (با راهنمایی دکتر مسعود صادقی و مشاوره دکتر عزتاله قدمپور) طراحی شده است.
این پرسشنامه بر پایه مدل جامع پنجحیطهای ساخته شده که پنج حیطه روانشناختی را در بر میگیرد: شناخت، فراشناخت، انگیزش، عاطفه و اراده. نوآوری اصلی این مدل، افزودن دو حیطه عاطفه و اراده به سه حیطه کلاسیک شناخت، فراشناخت و انگیزش است و انسجامبخشی میان همه راهبردها در یک چارچوب واحد.
۲. منطق نظری سازه
سازه یادگیری خودتنظیم در این مدل بهصورت لایهای و پویا تعریف میشود:
· در سادهترین سطح، فرد از راهبردهای شناختی برای پیشرفت تحصیلی استفاده میکند که بهصورت خودکار جریان مییابد.
· اگر راهبردهای شناختی بهخوبی عمل نکنند، در سطح بالاتر، فرایندهای فراشناختی فعال میشوند و علل ناکارآمدی را بررسی و راهبردها را خودتنظیم میکنند.
· در یادگیریهای پیچیدهتر، اختلال در فرایندهای شناختی و فراشناختی، جریان طبیعی انگیزش و عاطفه را مختل میکند و نیاز به کنترل و تنظیم بیشتر احساس میشود.
· در شرایط دشوارتر، فرد در مرحله ارادی تمام امکانات خود را به کار میگیرد و آگاهانه و سنجیده موانع را بررسی و جریان یادگیری را کنترل میکند.
این جریان پویا با افزایش پیشرونده حلقههای چرخشی خودتنظیمی، دقیقتر و ظریفتر میشود و فرد مهارتهای کاملتر خودتنظیمی را به دست میآورد.
۳. روششناسی ساخت ابزار (متدولوژی مسیک)
پرسشنامه بر اساس متدولوژی روایی سازه مسیک (۱۹۸۹، ۱۹۹۳، ۱۹۹۴، ۱۹۹۸) تهیه شده است. در این رویکرد:
· هر پرسشنامه با نوعی سازه در ارتباط است و آیتمها باید نشانگر محتوا و ساختار آن سازه باشند.
· آیتمهای پرسشنامههای موجود در زمینه یادگیری خودتنظیم (مانند پینتریچ، ولترز و بکستر، ۲۰۰۰) تحلیل و آنهایی که با سازه همگام بودند انتخاب و اصلاح شدند.
· برای مقیاسهایی که مشابه نداشتند، آیتمهای جدید ساخته یا از پرسشنامههای دیگر اقتباس شد.
· شش مؤلفه تحلیلی مسیک در درجهبندی متخصص لحاظ شده است: محتوا، ماهیت، ساختاری، بیرونی، تعمیمپذیری، و مربوط بودن/سودمندی.
۴. ساختار پرسشنامه
|
ویژگی |
توضیح |
|
تعداد آیتمها |
۱۲۹ آیتم |
|
حیطهها |
۵ حیطه: شناخت، فراشناخت، انگیزش، عاطفه، اراده |
|
مقیاسهای راهبردی |
۱۵ مقیاس (فهرست در بخش دوم) |
|
نوع درجهبندی |
لیکرت پنجدرجهای |
|
مخاطب |
دانشآموزان دبیرستان (دوره دوم) |
|
روش پاسخدهی |
خودگزارشی |
۵. مقیاسهای راهبردی پرسشنامه
پرسشنامه ۱۵ مقیاس راهبردی را در پنج حیطه پوشش میدهد:
حیطه شناخت (۳ مقیاس):
1. مرور ذهنی
2. بسط دادن
3. سازمان دادن
حیطه فراشناخت (۴ مقیاس):
4. خودمشاهدهگری خنثی
5. احساسهای فراشناختی (EOL، JOL، FOK، قضاوت اطمینان)
6. تعیین هدف
7. برنامهریزی راهبردی
حیطه انگیزش (۴ مقیاس):
8. خودکارآمدی
9. ارزشگذاری
10. جهتگیری هدف (عملکردی/تسلط)
11. انتظارات بازده
حیطه عاطفه (۲ مقیاس):
12. اضطراب امتحان
13. خشنودی-ناخشنودی
حیطه اراده (۳ مقیاس):
14. کنترل توجه
15. کنترل تکلیف
16. کنترل محیط
۶. مؤلفههای روششناسی در درجهبندی متخصص
هر آیتم توسط متخصص بر اساس پنج مؤلفه زیر درجهبندی میشود:
|
مؤلفه |
پرسش راهنما |
|
وضوح |
آیا آیتم واضح و قابل فهم است؟ |
|
بازنمایی حیطه |
آیا آیتم بازنمای حیطه مورد نظر است؟ |
|
اهمیت |
آیا آیتم از اهمیت نظری برخوردار است؟ |
|
فعالیت معنادار |
آیا تکلیف مورد اشاره در آیتم معنادار و مرتبط است؟ |
|
سهولت کاربرد |
آیا آیتم بهسهولت قابل استفاده است؟ |
۷. دستورالعمل تکمیل برای متخصص
· در بخش اول، حیطه و راهبرد مناسب را با لیکرت پنجدرجهای مشخص فرمایید. در صورت تشخیص بیش از یک حیطه-راهبرد، همه را درجهبندی کنید.
· در قسمت روششناسی، موارد مذکور را با لیکرت پنجدرجهای درجهبندی نمایید.
· در صورت نیاز به اصلاح آیتم، نظر خود را در ردیف زیر هر آیتم مرقوم فرمایید.
· در بخش دوم، به سؤالات ششگانه مؤلفههای مسیک پاسخ دهید.
· برای سهولت پاسخدهی در فایل Word، از دستور Split در بخش View استفاده کنید.
۸. محدودیتها و ملاحظات
· این پرسشنامه در مرحله مقدماتی قرار دارد.
· احساسهای فراشناختی در این نسخه تفکیک نشدهاند و فقط کاربرد کلی آنها مدنظر است.
· جامعه هدف فعلی دبیرستان دوره دوم است و تعمیمپذیری به سایر مقاطع نیازمند بررسی است.
· تحلیلهای تکمیلی (تحلیل عاملی، پایایی، روایی) در رساله ارائه خواهد شد.
بخش دوم: طبقهبندی آیتمها
آیتمها بر اساس حیطه و مقیاس راهبردی به شرح زیر طبقهبندی میشوند. (شمارهها بر اساس شماره ردیف در پرسشنامه اصلی است.)
حیطه ۱: شناخت
مقیاس ۱: مرور ذهنی (تکرار و رمزگذاری)
|
آیتم |
متن آیتم |
|
۸ |
برای یادگیری مطالب درسی، آنها را بارها و بارها با خودم تکرار میکنم. |
|
۱۷ |
وقتی برای امتحان مطالعه میکنم، حقایق مهم را بارها و بارها با خودم تمرین میکنم. |
|
۲۰ |
من کلمات کلیدی را حفظ میکنم تا مفاهیم مهم درسی را بهتر یاد بگیرم. |
|
۲۳ |
من پاسخ سؤالات را با خود تکرار میکنم تا آنها را حفظ کنم. |
|
۲۶ |
هنگام مطالعه، یادداشتهایم را کپی میکنم تا بهیادآوردن مطالب آسان شود. |
|
۳۰ |
من مفاهیم مهم را علامتگذاری میکنم تا بتوانم بهراحتی آنها را به خاطر بسپارم. |
|
۸۷ |
وقتی مطالب درسی را میخوانم، کلمه به کلمه به خودم پس میدهم تا مطالب را به خاطر بسپارم. |
|
۱۲۵ |
من فهرستی از مطالب مهم درسی تهیه میکنم و آنها را حفظ میکنم. |
مقیاس ۲: بسط دادن (معنادارسازی و ارتباطدهی)
|
شماره |
آیتم |
|
۱۴ |
من سعی میکنم به خودم بفهمانم که دانستن مطالب چگونه شخصاً مرتبط است. |
|
۲۵ |
سعی میکنم مطالب را با کاری که دوست دارم یا برایم جالب است، مرتبط کنم. |
|
۲۹ |
من خلاصهای از خواندههایم میسازم. |
|
۳۲ |
وقتی مطالعه میکنم، ایدههای مهم را به زبان خودم بیان میکنم. |
|
۴۳ |
وقتی موضوعی را مطالعه میکنم، سعی میکنم ارتباط همه مطالب را با یکدیگر درک کنم. |
|
۵۰ |
وقتی درس میخوانم، مطالب را از منابع مختلف مانند تدریس معلم، کتابهای درسی و بحثهای کلاسی در یکجا جمعآوری میکنم. |
|
۵۲ |
هنگام مطالعه، سعی میکنم چیزهایی را که در مورد آنها میخوانم با چیزهایی که قبلاً میدانم به هم مرتبط کنم. |
|
۶۰ |
وقتی برای امتحان مطالعه میکنم، سعی میکنم مطالب کلاس درس را با مطالب کتاب مقایسه کنم. |
|
۶۱ |
وقتی مطالب درسی را مطالعه میکنم، مطالب مهم را برای کمک به سازماندهی افکارم بیان میکنم. |
|
۷۴ |
من هر موضوعی را که در کلاس داریم خلاصه میکنم. |
|
۷۵ |
یادداشتهای کلاس را با مرتب کردن مجدد اطلاعات به زبان خودم بازنویسی میکنم. |
|
۸۲ |
من تلاش میکنم آنچه را که یاد میگیرم با علایق شخصی خود مرتبط کنم. |
|
۱۰۷ |
وقتی مطالعه میکنم، خلاصهای از مفاهیم اصلی را از کتابها و یادداشتهای کلاسم تهیه میکنم. |
|
۱۱۱ |
هنگام خواندن مطالب درسی، سعی میکنم از آنچه از قبل میدانم استفاده کنم. |
|
۱۱۹ |
من از آنچه از تکالیف قدیمی و کتاب درسی یاد گرفتهام، برای انجام تکالیف جدید استفاده میکنم. |
|
۱۲۶ |
من سعی میکنم مطالب یک موضوع درسی را با سایر موضوعات درسی مرتبط کنم. |
|
۱۲۸ |
من سعی میکنم با ایجاد ارتباط بین مطالب کتاب درسی و مفاهیم تدریسشده توسط معلم، مطالب درسی را درک کنم. |
مقیاس ۳: سازمان دادن (ساختاردهی و خوشهبندی)
|
شماره |
آیتم |
|
۱۳ |
وقتی مطالعه میکنم، مطالب درسی را مرور میکنم و مفاهیم مهم را فهرست میکنم. |
|
۱۵ |
مطالب کتاب را مشخص میکنم و تعداد مطالب یادگرفتهشده را یادداشت میکنم. |
|
۲۱ |
پیش از مطالعه مشخص میکنم که چه قسمتهایی را باید بخوانم. |
|
۶۵ |
من برای درک مطالب، فهرست فصلهای کتابم را مرور میکنم. |
|
۷۱ |
وقتی مطالعه میکنم، سعی میکنم مهمترین مطالب کتابهای درسی و یادداشتهای کلاسم را پیدا کنم. |
|
۸۶ |
من فهرستی از مطالب دستهبندیشده تهیه میکنم. |
|
۸۸ |
تعداد مطالبی را که یادگرفتم یادداشت میکنم. |
حیطه ۲: فراشناخت
مقیاس ۴: خودمشاهدهگری خنثی
|
شماره |
آیتم |
|
۴۰ |
هنگام مطالعه میدانم که چه چیزهایی را یادگرفتهام. |
|
۹۵ |
هنگام مطالعه به نوع کاری که انجام میدهم فکر میکنم. |
|
۱۰۶ |
وقتی مطلبی را نمیفهمم، بیشتر دقت میکنم. |
|
۱۱۶ |
من به پیشرفتهای کاری که انجام میدهم توجه میکنم. |
مقیاس ۵: احساسهای فراشناختی
|
شماره |
آیتم |
|
۳۱ |
قبل از امتحان میتوانم حدس بزنم که نتیجه آن چیست. |
|
۵۶ |
قبل از اینکه امتحان بدهم، میدانم که چقدر از مطالب را یادگرفتهام. |
|
۱۰۴ |
من وقتی امتحان میدهم، مطمئن هستم که نتیجه امتحان چه خواهد بود. |
|
۱۱۰ |
وقتی که معلم درسی را تمام میکند، میدانم که چقدر از مطالب را یادگرفتهام. |
|
۱۱۸ |
دقت میکنم که به چه مقدار از مطالب تسلط پیدا کردهام. |
مقیاس ۶: تعیین هدف
|
شماره |
آیتم |
|
۶ |
وقتی مطالعه میکنم، روی قسمتهای دشوار بیشتر کار میکنم. |
|
۲۴ |
من خودم را به چالش میکشم تا کار را کامل کنم و تا آنجا که ممکن است یاد بگیرم. |
|
۳۶ |
برای درک مطالب، هنگام مطالعه به کارهایی که لازم است انجام دهم توجه میکنم. |
|
۱۰۲ |
قبل از شروع مطالعه، به چیزهایی که برای انجام دادن یادگیری نیاز دارم فکر میکنم. |
مقیاس ۷: برنامهریزی راهبردی
|
شماره |
آیتم |
|
۱۱ |
کارهایی را که باید در یک هفته انجام دهم، برنامهریزی میکنم. |
|
۷۲ |
من یک جدول زمانی از تمام فعالیتهایی که باید انجام دهم تهیه میکنم. |
|
۸۱ |
روشهای مطالعه من کاملاً مشخص هستند. |
|
۹۳ |
من روشهای مطالعه دقیقی برای درس خواندن دارم. |
|
۹۴ |
دقت میکنم که مطالعه باید شفاهی باشد یا کتبی. |
|
۱۰۰ |
من از یک برنامهریز برای پیگیری کارهایی که قرار است انجام دهم استفاده میکنم. |
|
۱۱۲ |
من یک برنامه دقیق از فعالیتهای روزانه خود تهیه میکنم. |
|
۱۲۳ |
من تمام کارهایی را که باید انجام دهم، در یک دفترچه یا تقویم دنبال میکنم. |
حیطه ۳: انگیزش
مقیاس ۸: خودکارآمدی
|
شماره آیتم |
متن آیتم |
|
۱ |
مطالب درسی را بهراحتی یاد میگیرم. |
|
۲ |
در مقایسه با سایرین در این کلاس، فکر میکنم دانشآموز خوبی هستم. |
|
۴ |
میدانم که میتوانم مطالب این کلاس را یاد بگیرم. |
|
۱۰ |
من مطمئنم که میتوانم ایدههای تدریسشده در این دوره را درک کنم. |
|
۲۲ |
انتظار دارم در این کلاس خیلی خوب عمل کنم. |
|
۶۸ |
من فکر میکنم در این کلاس نمره خوبی میگیرم. |
|
۷۶ |
به سؤالات درسی با اطمینان جواب میدهم. |
|
۷۸ |
در مقایسه با سایر دانشآموزان در این کلاس، انتظار دارم این کار را خوب انجام دهم. |
|
۸۴ |
مهارتهای مطالعه من در مقایسه با سایرین در این کلاس عالی است. |
|
۹۷ |
در مقایسه با سایر دانشآموزان این کلاس، فکر میکنم که اطلاعات زیادی در مورد این موضوع دارم. |
|
۹۸ |
فکر میکنم بتوانم مطالبی را که در کلاس یاد میگیرم در کلاسهای دیگر استفاده کنم. |
|
۱۱۷ |
من مطمئنم که میتوانم در مورد مشکلات و وظایف محولشده برای این کلاس، کار عالی انجام دهم. |
مقیاس ۹: ارزشگذاری
|
شماره |
متن آیتم |
|
۴۱ |
فکر میکنم دانستن آنچه در کلاس یاد میگیرم برای من مفید است. |
|
۶۴ |
فکر میکنم آنچه در کلاس یاد میگیریم جالب است. |
|
۶۶ |
برای من مهم است که آنچه را که در کلاس آموزش داده میشود یاد بگیرم. |
|
۶۷ |
ارتباط دادن مطالب با کاری که میخواهم در زندگیام انجام دهم، مفید به نظر میرسد. |
|
۸۹ |
آنچه را که در کلاس یاد میگیرم دوست دارم. |
|
۹۶ |
به موقعیتهایی فکر میکنم که دانستن مطالب یا مهارتها برایم مفید باشد. |
|
۱۲۹ |
درک مطالب درسی برای من مهم است. |
مقیاس ۱۰: جهتگیری هدف
|
شماره |
متن آیتم |
|
۲۸ |
من خودم را متقاعد میکنم که فقط به خاطر یادگیری سخت کار کنم. |
|
۳۳ |
من خودم را متقاعد میکنم که به مطالعه ادامه دهم تا ببینم چقدر میتوانم یاد بگیرم. |
|
۳۴ |
برای من نتیجه گرفتن مهمتر از شیوه کار است. |
|
۳۵ |
با فکر کردن به کسب نمرات خوب، خودم را متقاعد میکنم که به کار ادامه دهم. |
|
۴۷ |
برای من نتیجه کار بسیار مهم است. |
|
۵۳ |
من به اهداف تحصیلی بیشتر اهمیت میدهم تا کیفیت کار. |
|
۵۴ |
به خودم میگویم که باید درس بخوانم تا هر چه بیشتر یاد بگیرم. |
|
۵۹ |
به خودم میگویم که یادگیری مطالب مهم است، زیرا بعداً در زندگی به آن نیاز خواهم داشت. |
|
۶۹ |
به خودم یادآوری میکنم که چقدر مهم است که نمرات خوب بگیرم. |
|
۸۰ |
به خودم میگویم که برای موفقیت در این دوره باید به مطالعه ادامه دهم. |
|
۱۰۱ |
به خودم میگویم که باید به کار خود ادامه دهم تا تا جایی که میتوانم یاد بگیرم. |
|
۱۱۴ |
من کار کلاسی را ترجیح میدهم که سخت باشد تا بتوانم چیزهای جدیدی یاد بگیرم. |
|
۱۲۰ |
من اغلب موضوعاتی را انتخاب میکنم که بتوانم از آنها چیزی یاد بگیرم، حتی اگر به کار بیشتری نیاز داشته باشند. |
|
۱۲۱ |
نتیجه کار، به هر طریقی که به آن برسم، برای من مهم است. |
مقیاس ۱۱: انتظارات بازده
|
شماره |
متن آیتم |
|
۶۲ |
من فکر میکنم که با تحصیل به موفقیتهای بزرگ میرسم. |
|
۹۲ |
من به این فکر میکنم که اگر مطالعه یا تکلیف خود را انجام ندهم، نمره من چگونه تحت تأثیر قرار میگیرد. |
حیطه ۴: عاطفه
مقیاس ۱۲: اضطراب امتحان
|
شماره |
متن آیتم |
|
۳ |
وقتی در امتحان شکست میخورم، به عواقب رد شدن فکر میکنم. |
|
۵ |
در هنگام امتحان، به نوع سؤالات فکر میکنم. |
|
۱۸ |
وقتی امتحان میدهم، احساس ناراحتی و غم دارم. |
|
۴۴ |
تعداد سؤالات امتحان را که جواب ندادهام، مشخص میکنم. |
|
۴۶ |
وقتی امتحان میدهم، به سؤالهایی که نمیتوانم پاسخ دهم فکر میکنم. |
|
۷۳ |
وقتی در امتحان شرکت میکنم، به این فکر میکنم که در مقایسه با دانشآموزان دیگر چقدر ضعیف عمل خواهم کرد. |
|
۷۹ |
من خیلی نگران امتحانات هستم. |
|
۸۳ |
وقتی امتحان میدهم، احساس ناراحتی و غم دارم. |
|
۱۰۳ |
وقتی به قسمتهای سخت کتاب میرسم، حتی احساس ناراحتی میکنم. |
|
۱۰۵ |
من در طول امتحان آنقدر عصبی هستم که نمیتوانم مطالبی را که آموختهام به خاطر آورم. |
|
۱۰۹ |
وقتی امتحان میدهم، احساس میکنم قلبم تند میزند. |
|
۱۲۲ |
وقتی امتحان میدهم، به این فکر میکنم که چقدر ضعیف هستم. |
مقیاس ۱۳: خشنودی-ناخشنودی
|
شماره |
متن آیتم |
|
۹ |
احساس رضایت خودم را از موفقیت درسی بیان میکنم. |
|
۱۲ |
اگر شکست خوردم، با فکر کردن به موفقیتهای آینده، خودم را تقویت میکنم. |
|
۱۹ |
من سخت کار میکنم تا در کلاس خوب عمل کنم، حتی اگر کاری که انجام میدهم را دوست نداشته باشم. |
|
۴۵ |
وقتی که در امتحان موفق میشوم، به رضایت درونی خودم توجه میکنم. |
|
۵۷ |
حتی وقتی در امتحان ضعیف عمل میکنم، سعی میکنم از اشتباهات خودم یاد بگیرم. |
|
۸۵ |
من به موفقیتهای خودم فکر میکنم و از آن شاد میشوم. |
حیطه ۵: اراده
مقیاس ۱۴: کنترل توجه
|
شماره |
متن آیتم |
|
۳۷ |
سعی میکنم از هرگونه مزاحمتی که در اطرافم وجود دارد، خلاص شوم. |
|
۳۹ |
من مطمئن میشوم که تا حد امکان کمترین حواسپرتی را داشته باشم. |
|
۴۲ |
وقتی درس میخوانم، سرعت خواندن را کاهش میدهم تا مطالب را بهتر بفهمم. |
|
۴۸ |
به خودم یادآوری میکنم که چقدر مهم است که در تستها و تکالیف این دوره خوب عمل کنم. |
|
۵۱ |
موبایلم را خاموش میکنم تا روی درسهایم تمرکز کنم. |
|
۷۷ |
اگر تکلیف مشخصی داشته باشم، از تماشای تلویزیون اجتناب میکنم. |
|
۹۹ |
وقتی که شروع به مطالعه میکنم، تمام مطالب را تا به آخر میخوانم. |
|
۱۰۸ |
از خودم سؤال میپرسم تا مطمئن شوم مطالبی را که مشغول مطالعه بودهام میدانم. |
|
۱۱۳ |
وقتی ۸۰ درصد مطالب را یادگرفتم، از سرعت مطالعهام کم میکنم. |
مقیاس ۱۵: کنترل تکلیف
|
شماره |
متن آیتم |
|
۱۶ |
من برای درس خواندن نیازی به روشهای مطالعه ندارم. (آیتم معکوس) |
|
۵۵ |
روی تمرینهای کتاب کار میکنم. |
|
۶۳ |
برای من سخت است که هنگام خواندن کتاب درسی، مطالب مهم درسی را تشخیص دهم. (آیتم معکوس) |
|
۹۰ |
من سعی میکنم ایدههایی را از خواندن دروس در سایر فعالیتهای کلاسی مانند سخنرانی و بحث به کار ببرم. |
مقیاس ۱۶: کنترل محیط
|
شماره آیتم |
متن آیتم |
|
۷ |
من فکر میکنم که شکلها، نمودارها یا جدولهای کتاب درسی به درک مطالب درسی کمک زیادی نمیکنند. (آیتم معکوس) |
|
۲۷ |
سعی میکنم زمانی درس بخوانم که بتوانم تمرکز بیشتری داشته باشم. |
|
۳۸ |
هنگام مطالعه، برای من مهم نیست که اطراف من چقدر شلوغ و پرصدا باشد. (آیتم معکوس) |
|
۴۹ |
هنگام مطالعه، در جای ساکت و بدون شلوغی کار میکنم. |
|
۵۸ |
من چیزی میخورم یا مینوشم تا خودم را بیشتر بیدار کنم و آماده کار کنم. |
|
۷۰ |
من خودم را از مکانهای پرصدا و غیرضروری جدا میکنم. |
|
۹۱ |
وقتی درس میخوانم، نمیخواهم حتی یک صدا بشنوم. |
|
۱۱۵ |
اگر اتاق تاریک باشد، نمیتوانم درس بخوانم و تکالیفم را انجام دهم. (آیتم معکوس) |
|
۱۲۴ |
محیط اطرافم را طوری تغییر میدهم که بهراحتی بتوانم روی کار تمرکز کنم. |
جدول خلاصه طبقهبندی
|
حیطه |
مقیاس |
تعداد |
شماره آیتمها |
|
شناخت |
مرور ذهنی |
۸ |
۸، ۱۷، ۲۰، ۲۳، ۲۶، ۳۰، ۸۷، ۱۲۵ |
|
|
بسط دادن |
۱۷ |
۱۴، ۲۵، ۲۹، ۳۲، ۴۳، ۵۰، ۵۲، ۶۰، ۶۱، ۷۴، ۷۵، ۸۲، ۱۰۷، ۱۱۱، ۱۱۹، ۱۲۶، ۱۲۸ |
|
|
سازمان دادن |
۷ |
۱۳، ۱۵، ۲۱، ۶۵، ۷۱، ۸۶، ۸۸ |
|
فراشناخت |
خودمشاهدهگری خنثی |
۴ |
۴۰، ۹۵، ۱۰۶، ۱۱۶ |
|
|
احساسهای فراشناختی |
۵ |
۳۱، ۵۶، ۱۰۴، ۱۱۰، ۱۱۸ |
|
|
تعیین هدف |
۴ |
۶، ۲۴، ۳۶، ۱۰۲ |
|
|
برنامهریزی راهبردی |
۸ |
۱۱، ۷۲، ۸۱، ۹۳، ۹۴، ۱۰۰، ۱۱۲، ۱۲۳ |
|
انگیزش |
خودکارآمدی |
۱۲ |
۱، ۲، ۴، ۱۰، ۲۲، ۶۸، ۷۶، ۷۸، ۸۴، ۹۷، ۹۸، ۱۱۷ |
|
|
ارزشگذاری |
۷ |
۴۱، ۶۴، ۶۶، ۶۷، ۸۹، ۹۶، ۱۲۹ |
|
|
جهتگیری هدف |
۱۴ |
۲۸، ۳۳، ۳۴، ۳۵، ۴۷، ۵۳، ۵۴، ۵۹، ۶۹، ۸۰، ۱۰۱، ۱۱۴، ۱۲۰، ۱۲۱ |
|
|
انتظارات بازده |
۲ |
۶۲، ۹۲ |
|
عاطفه |
اضطراب امتحان |
۱۲ |
۳، ۵، ۱۸، ۴۴، ۴۶، ۷۳، ۷۹، ۸۳، ۱۰۳، ۱۰۵، ۱۰۹، ۱۲۲ |
|
|
خشنودی-ناخشنودی |
۶ |
۹، ۱۲، ۱۹، ۴۵، ۵۷، ۸۵ |
|
اراده |
کنترل توجه |
۹ |
۳۷، ۳۹، ۴۲، ۴۸، ۵۱، ۷۷، ۹۹، ۱۰۸، ۱۱۳ |
|
|
کنترل تکلیف |
۴ |
۱۶، ۵۵، ۶۳، ۹۰ |
|
|
کنترل محیط |
۹ |
۷، ۲۷، ۳۸، ۴۹، ۵۸، ۷۰، ۹۱، ۱۱۵، ۱۲۴ |
|
جمع |
۱۶ مقیاس |
۱۲۹ |
|
توجه: برخی آیتمها (۱۶، ۶۳، ۷، ۳۸، ۱۱۵) بهصورت معکوس نمرهگذاری میشوند. همچنین آیتمهای ۳ و ۸۳ و ۱۸ و ۸۳ ممکن است همپوشانی داشته باشند که در نسخه نهایی باید بازبینی شوند.
بخش سوم: خود آیتمها
دستورالعمل پاسخدهی
در زیر، ۱۲۹ آیتم پرسشنامه به ترتیب شماره اصلی آورده شده است. دانشآموز باید میزان موافقت خود را با هر عبارت بر اساس مقیاس لیکرت پنجدرجهای (۱ = کاملاً مخالفم تا ۵ = کاملاً موافقم) مشخص کند.
|
شماره |
متن آیتم |
|
۱ |
مطالب درسی را بهراحتی یاد میگیرم. |
|
۲ |
در مقایسه با سایرین در این کلاس، فکر میکنم دانشآموز خوبی هستم. |
|
۳ |
وقتی در امتحان شکست میخورم، به عواقب رد شدن فکر میکنم. |
|
۴ |
میدانم که میتوانم مطالب این کلاس را یاد بگیرم. |
|
۵ |
در هنگام امتحان، به نوع سؤالات فکر میکنم. |
|
۶ |
وقتی مطالعه میکنم، روی قسمتهای دشوار بیشتر کار میکنم. |
|
۷ |
من فکر میکنم که شکلها، نمودارها یا جدولهای کتاب درسی به درک مطالب درسی کمک زیادی نمیکنند. |
|
۸ |
برای یادگیری مطالب درسی، آنها را بارها و بارها با خودم تکرار میکنم. |
|
۹ |
احساس رضایت خودم را از موفقیت درسی بیان میکنم. |
|
۱۰ |
من مطمئنم که میتوانم ایدههای تدریسشده در این دوره را درک کنم. |
|
۱۱ |
کارهایی را که باید در یک هفته انجام دهم، برنامهریزی میکنم. |
|
۱۲ |
اگر شکست خوردم، با فکر کردن به موفقیتهای آینده، خودم را تقویت میکنم. |
|
۱۳ |
وقتی مطالعه میکنم، مطالب درسی را مرور میکنم و مفاهیم مهم را فهرست میکنم. |
|
۱۴ |
من سعی میکنم به خودم بفهمانم که دانستن مطالب چگونه شخصاً مرتبط است. |
|
۱۵ |
مطالب کتاب را مشخص میکنم و تعداد مطالب یادگرفتهشده را یادداشت میکنم. |
|
۱۶ |
من برای درس خواندن نیازی به روشهای مطالعه ندارم. |
|
۱۷ |
وقتی برای امتحان مطالعه میکنم، حقایق مهم را بارها و بارها با خودم تمرین میکنم. |
|
۱۸ |
وقتی امتحان میدهم، احساس ناراحتی و غم دارم. |
|
۱۹ |
من سخت کار میکنم تا در کلاس خوب عمل کنم، حتی اگر کاری که انجام میدهم را دوست نداشته باشم. |
|
۲۰ |
من کلمات کلیدی را حفظ میکنم تا مفاهیم مهم درسی را بهتر یاد بگیرم. |
|
۲۱ |
پیش از مطالعه مشخص میکنم که چه قسمتهایی را باید بخوانم. |
|
۲۲ |
انتظار دارم در این کلاس خیلی خوب عمل کنم. |
|
۲۳ |
من پاسخ سؤالات را با خود تکرار میکنم تا آنها را حفظ کنم. |
|
۲۴ |
من خودم را به چالش میکشم تا کار را کامل کنم و تا آنجا که ممکن است یاد بگیرم. |
|
۲۵ |
سعی میکنم مطالب را با کاری که دوست دارم یا برایم جالب است، مرتبط کنم. |
|
۲۶ |
هنگام مطالعه، یادداشتهایم را کپی میکنم تا بهیادآوردن مطالب آسان شود. |
|
۲۷ |
سعی میکنم زمانی درس بخوانم که بتوانم تمرکز بیشتری داشته باشم. |
|
۲۸ |
من خودم را متقاعد میکنم که فقط به خاطر یادگیری سخت کار کنم. |
|
۲۹ |
من خلاصهای از خواندههایم میسازم. |
|
۳۰ |
من مفاهیم مهم را علامتگذاری میکنم تا بتوانم بهراحتی آنها را به خاطر بسپارم. |
|
۳۱ |
قبل از امتحان میتوانم حدس بزنم که نتیجه آن چیست. |
|
۳۲ |
وقتی مطالعه میکنم، ایدههای مهم را به زبان خودم بیان میکنم. |
|
۳۳ |
من خودم را متقاعد میکنم که به مطالعه ادامه دهم تا ببینم چقدر میتوانم یاد بگیرم. |
|
۳۴ |
برای من نتیجه گرفتن مهمتر از شیوه کار است. |
|
۳۵ |
با فکر کردن به کسب نمرات خوب، خودم را متقاعد میکنم که به کار ادامه دهم. |
|
۳۶ |
برای درک مطالب، هنگام مطالعه به کارهایی که لازم است انجام دهم توجه میکنم. |
|
۳۷ |
سعی میکنم از هرگونه مزاحمتی که در اطرافم وجود دارد، خلاص شوم. |
|
۳۸ |
هنگام مطالعه، برای من مهم نیست که اطراف من چقدر شلوغ و پرصدا باشد. |
|
۳۹ |
من مطمئن میشوم که تا حد امکان کمترین حواسپرتی را داشته باشم. |
|
۴۰ |
هنگام مطالعه میدانم که چه چیزهایی را یادگرفتهام. |
|
۴۱ |
فکر میکنم دانستن آنچه در کلاس یاد میگیرم برای من مفید است. |
|
۴۲ |
وقتی درس میخوانم، سرعت خواندن را کاهش میدهم تا مطالب را بهتر بفهمم. |
|
۴۳ |
وقتی موضوعی را مطالعه میکنم، سعی میکنم ارتباط همه مطالب را با یکدیگر درک کنم. |
|
۴۴ |
تعداد سؤالات امتحان را که جواب ندادهام، مشخص میکنم. |
|
۴۵ |
وقتی که در امتحان موفق میشوم، به رضایت درونی خودم توجه میکنم. |
|
۴۶ |
وقتی امتحان میدهم، به سؤالهایی که نمیتوانم پاسخ دهم فکر میکنم. |
|
۴۷ |
برای من نتیجه کار بسیار مهم است. |
|
۴۸ |
به خودم یادآوری میکنم که چقدر مهم است که در تستها و تکالیف این دوره خوب عمل کنم. |
|
۴۹ |
هنگام مطالعه، در جای ساکت و بدون شلوغی کار میکنم. |
|
۵۰ |
وقتی درس میخوانم، مطالب را از منابع مختلف مانند تدریس معلم، کتابهای درسی و بحثهای کلاسی در یکجا جمعآوری میکنم. |
|
۵۱ |
موبایلم را خاموش میکنم تا روی درسهایم تمرکز کنم. |
|
۵۲ |
هنگام مطالعه، سعی میکنم چیزهایی را که در مورد آنها میخوانم با چیزهایی که قبلاً میدانم به هم مرتبط کنم. |
|
۵۳ |
من به اهداف تحصیلی بیشتر اهمیت میدهم تا کیفیت کار. |
|
۵۴ |
به خودم میگویم که باید درس بخوانم تا هر چه بیشتر یاد بگیرم. |
|
۵۵ |
روی تمرینهای کتاب کار میکنم. |
|
۵۶ |
قبل از اینکه امتحان بدهم، میدانم که چقدر از مطالب را یادگرفتهام. |
|
۵۷ |
حتی وقتی در امتحان ضعیف عمل میکنم، سعی میکنم از اشتباهات خودم یاد بگیرم. |
|
۵۸ |
من چیزی میخورم یا مینوشم تا خودم را بیشتر بیدار کنم و آماده کار کنم. |
|
۵۹ |
به خودم میگویم که یادگیری مطالب مهم است، زیرا بعداً در زندگی به آن نیاز خواهم داشت. |
|
۶۰ |
وقتی برای امتحان مطالعه میکنم، سعی میکنم مطالب کلاس درس را با مطالب کتاب مقایسه کنم. |
|
۶۱ |
وقتی مطالب درسی را مطالعه میکنم، مطالب مهم را برای کمک به سازماندهی افکارم بیان میکنم. |
|
۶۲ |
من فکر میکنم که با تحصیل به موفقیتهای بزرگ میرسم. |
|
۶۳ |
برای من سخت است که هنگام خواندن کتاب درسی، مطالب مهم درسی را تشخیص دهم. |
|
۶۴ |
فکر میکنم آنچه در کلاس یاد میگیریم جالب است. |
|
۶۵ |
من برای درک مطالب، فهرست فصلهای کتابم را مرور میکنم. |
|
۶۶ |
برای من مهم است که آنچه را که در کلاس آموزش داده میشود یاد بگیرم. |
|
۶۷ |
ارتباط دادن مطالب با کاری که میخواهم در زندگیام انجام دهم، مفید به نظر میرسد. |
|
۶۸ |
من فکر میکنم در این کلاس نمره خوبی میگیرم. |
|
۶۹ |
به خودم یادآوری میکنم که چقدر مهم است که نمرات خوب بگیرم. |
|
۷۰ |
من خودم را از مکانهای پرصدا و غیرضروری جدا میکنم. |
|
۷۱ |
وقتی مطالعه میکنم، سعی میکنم مهمترین مطالب کتابهای درسی و یادداشتهای کلاسم را پیدا کنم. |
|
۷۲ |
من یک جدول زمانی از تمام فعالیتهایی که باید انجام دهم تهیه میکنم. |
|
۷۳ |
وقتی در امتحان شرکت میکنم، به این فکر میکنم که در مقایسه با دانشآموزان دیگر چقدر ضعیف عمل خواهم کرد. |
|
۷۴ |
من هر موضوعی را که در کلاس داریم خلاصه میکنم. |
|
۷۵ |
یادداشتهای کلاس را با مرتب کردن مجدد اطلاعات به زبان خودم بازنویسی میکنم. |
|
۷۶ |
به سؤالات درسی با اطمینان جواب میدهم. |
|
۷۷ |
اگر تکلیف مشخصی داشته باشم، از تماشای تلویزیون اجتناب میکنم. |
|
۷۸ |
در مقایسه با سایر دانشآموزان در این کلاس، انتظار دارم این کار را خوب انجام دهم. |
|
۷۹ |
من خیلی نگران امتحانات هستم. |
|
۸۰ |
به خودم میگویم که برای موفقیت در این دوره باید به مطالعه ادامه دهم. |
|
۸۱ |
روشهای مطالعه من کاملاً مشخص هستند. |
|
۸۲ |
من تلاش میکنم آنچه را که یاد میگیرم با علایق شخصی خود مرتبط کنم. |
|
۸۳ |
وقتی امتحان میدهم، احساس ناراحتی و غم دارم. |
|
۸۴ |
مهارتهای مطالعه من در مقایسه با سایرین در این کلاس عالی است. |
|
۸۵ |
من به موفقیتهای خودم فکر میکنم و از آن شاد میشوم. |
|
۸۶ |
من فهرستی از مطالب دستهبندیشده تهیه میکنم. |
|
۸۷ |
وقتی مطالب درسی را میخوانم، کلمه به کلمه به خودم پس میدهم تا مطالب را به خاطر بسپارم. |
|
۸۸ |
تعداد مطالبی را که یادگرفتم یادداشت میکنم. |
|
۸۹ |
آنچه را که در کلاس یاد میگیرم دوست دارم. |
|
۹۰ |
من سعی میکنم ایدههایی را از خواندن دروس در سایر فعالیتهای کلاسی مانند سخنرانی و بحث به کار ببرم. |
|
۹۱ |
وقتی درس میخوانم، نمیخواهم حتی یک صدا بشنوم. |
|
۹۲ |
من به این فکر میکنم که اگر مطالعه یا تکلیف خود را انجام ندهم، نمره من چگونه تحت تأثیر قرار میگیرد. |
|
۹۳ |
من روشهای مطالعه دقیقی برای درس خواندن دارم. |
|
۹۴ |
دقت میکنم که مطالعه باید شفاهی باشد یا کتبی. |
|
۹۵ |
هنگام مطالعه به نوع کاری که انجام میدهم فکر میکنم. |
|
۹۶ |
به موقعیتهایی فکر میکنم که دانستن مطالب یا مهارتها برایم مفید باشد. |
|
۹۷ |
در مقایسه با سایر دانشآموزان این کلاس، فکر میکنم که اطلاعات زیادی در مورد این موضوع دارم. |
|
۹۸ |
فکر میکنم بتوانم مطالبی را که در کلاس یاد میگیرم در کلاسهای دیگر استفاده کنم. |
|
۹۹ |
وقتی که شروع به مطالعه میکنم، تمام مطالب را تا به آخر میخوانم. |
|
۱۰۰ |
من از یک برنامهریز برای پیگیری کارهایی که قرار است انجام دهم استفاده میکنم. |
|
۱۰۱ |
به خودم میگویم که باید به کار خود ادامه دهم تا تا جایی که میتوانم یاد بگیرم. |
|
۱۰۲ |
قبل از شروع مطالعه، به چیزهایی که برای انجام دادن یادگیری نیاز دارم فکر میکنم. |
|
۱۰۳ |
وقتی به قسمتهای سخت کتاب میرسم، حتی احساس ناراحتی میکنم. |
|
۱۰۴ |
من وقتی امتحان میدهم، مطمئن هستم که نتیجه امتحان چه خواهد بود. |
|
۱۰۵ |
من در طول امتحان آنقدر عصبی هستم که نمیتوانم مطالبی را که آموختهام به خاطر آورم. |
|
۱۰۶ |
وقتی مطلبی را نمیفهمم، بیشتر دقت میکنم. |
|
۱۰۷ |
وقتی مطالعه میکنم، خلاصهای از مفاهیم اصلی را از کتابها و یادداشتهای کلاسم تهیه میکنم. |
|
۱۰۸ |
از خودم سؤال میپرسم تا مطمئن شوم مطالبی را که مشغول مطالعه بودهام میدانم. |
|
۱۰۹ |
وقتی امتحان میدهم، احساس میکنم قلبم تند میزند. |
|
۱۱۰ |
وقتی که معلم درسی را تمام میکند، میدانم که چقدر از مطالب را یادگرفتهام. |
|
۱۱۱ |
هنگام خواندن مطالب درسی، سعی میکنم از آنچه از قبل میدانم استفاده کنم. |
|
۱۱۲ |
من یک برنامه دقیق از فعالیتهای روزانه خود تهیه میکنم. |
|
۱۱۳ |
وقتی ۸۰ درصد مطالب را یادگرفتم، از سرعت مطالعهام کم میکنم. |
|
۱۱۴ |
من کار کلاسی را ترجیح میدهم که سخت باشد تا بتوانم چیزهای جدیدی یاد بگیرم. |
|
۱۱۵ |
اگر اتاق تاریک باشد، نمیتوانم درس بخوانم و تکالیفم را انجام دهم. |
|
۱۱۶ |
من به پیشرفتهای کاری که انجام میدهم توجه میکنم. |
|
۱۱۷ |
من مطمئنم که میتوانم در مورد مشکلات و وظایف محولشده برای این کلاس، کار عالی انجام دهم. |
|
۱۱۸ |
دقت میکنم که به چه مقدار از مطالب تسلط پیدا کردهام. |
|
۱۱۹ |
من از آنچه از تکالیف قدیمی و کتاب درسی یاد گرفتهام، برای انجام تکالیف جدید استفاده میکنم. |
|
۱۲۰ |
من اغلب موضوعاتی را انتخاب میکنم که بتوانم از آنها چیزی یاد بگیرم، حتی اگر به کار بیشتری نیاز داشته باشند. |
|
۱۲۱ |
نتیجه کار، به هر طریقی که به آن برسم، برای من مهم است. |
|
۱۲۲ |
وقتی امتحان میدهم، به این فکر میکنم که چقدر ضعیف هستم. |
|
۱۲۳ |
من تمام کارهایی را که باید انجام دهم، در یک دفترچه یا تقویم دنبال میکنم. |
|
۱۲۴ |
محیط اطرافم را طوری تغییر میدهم که بهراحتی بتوانم روی کار تمرکز کنم. |
|
۱۲۵ |
من فهرستی از مطالب مهم درسی تهیه میکنم و آنها را حفظ میکنم. |
|
۱۲۶ |
من سعی میکنم مطالب یک موضوع درسی را با سایر موضوعات درسی مرتبط کنم. |
|
۱۲۷ |
وقتی برای امتحان مطالعه میکنم، سعی میکنم مطالب را بهطور کامل به خاطر بسپارم. |
|
۱۲۸ |
من سعی میکنم با ایجاد ارتباط بین مطالب کتاب درسی و مفاهیم تدریسشده توسط معلم، مطالب درسی را درک کنم. |
|
۱۲۹ |
درک مطالب درسی برای من مهم است. |
بخش چهارم: سؤالات بخش دوم (مؤلفههای روششناسی مسیک)
پس از تکمیل درجهبندی آیتمها، لطفاً به سؤالات زیر پاسخ دهید:
۱. مؤلفه ماهیت: آیا الگوهای پاسخ در آزمون بهطور کلی با مبانی نظری سازه سازگار است؟
۲. مؤلفه ساختاری: آیا ساختار آزمون و ترکیب آیتمها در مقیاسها، پیچیدگیهای ساختار بیانشده در مدل نظری را منعکس میکند؟
۳. مؤلفه بیرونی: آیا سازه معرفیشده با کارکرد تحصیلی همگام است یا با سازههای عمومیتر مانند هوش؟
۴. مؤلفه تعمیمپذیری: آیا آزمون برای جامعه موجود (دبیرستان دوره دوم) مناسب است؟
۵. نگرانیهای مربوط بودن و سودمندی: آیا معیارهای پژوهشی برآورده شده است؟ آیا معیارهای کاربردی برای بهبود عمل برآورده شده است؟
۶. سهولت استفاده: آیا آیتمها بهسهولت قابل استفاده هستند؟
یادداشت پایانی برای خوانندگان
این پرسشنامه در مرحله مقدماتی قرار دارد و نسخه حاضر برای درجهبندی متخصص تهیه شده است.
ارجاعات کلیدی:
· دلیر عبدینیا، م. (۱۳۹۷) مفاهیم، دیدگاهها و مدلهای یادگیری خودتنظیم. تهران: ارشدان.
· دلیر عبدینیا، م. (۱۳۹۸) یادگیری خودتنظیم و راهبردهای یادگیری. کرج: آذرگان.
· مایر، ریچارد (۲۰۱۹) بیست عادت مطالعه و یادگیری (ترجمه عبدینیا و روغنگران یزدی، ۱۳۹۸). تهران: ارشدان.
|
· Pintrich, P. R., Wolters, C. A., & Baxter, G. P. (2000). Assessing metacognition and self-regulated learning. · Messick, S. (1989, 1993, 1994, 1998). Construct validity and test use. |