مجله اینترنتی روان تنظیم

مقالات آینده

صفحه نخست

اولین مربی شناختی در ایران

صفحه نخست عملکرد برتر آموزش و یادگیری یادگیری خود تنظیم فراشناخت

مطالعه-خواندن انگیزش و هیجان سنجش و ارزشیابی عصب روانشناسی

مجله اینترنتی روان تنظیم

مجله تخصصی روانشناسی تربیتی شناختی

بزودی

نظریه‌ی کنترل–ارزش رینهارد پِکران

نظریه‌ی جدیدتر و توسعه‌یافته‌تر کنترل–ارزش (Control–Value Theory) رینهارد پِکران (Reinhard Pekrun) نخستین «نظریهٔ عمومی هیجان‌های انسانی» بر پایه‌ی مدل پیشین

پِکران توضیح می‌دهد که چگونه نظریه‌ی کنترل–ارزش که پیش‌تر برای توضیح هیجان‌های پیشرفت (Achievement Emotions) استفاده می‌شد، اکنون گسترش یافته و می‌تواند همه‌ی انواع هیجان‌های انسانی را (در زمینه‌های آموزشی، اجتماعی، شناختی و حتی وجودی) توضیح دهد.

۱. تکامل نظریه:

- آغاز کار: در دهه‌ی ۱۹۸۰ با مفهوم‌سازی اولیه‌ی هیجان‌های تحصیلی.

- توسعه‌ی اولیه: در دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ برای توضیح رابطه‌ی بین هیجان، یادگیری، انگیزش و عملکرد تحصیلی.

- مرحله‌ی جدید: تبدیل شدن به «نظریه‌ی کنترل–ارزش عمومی» که نه فقط هیجان‌های تحصیلی، بلکه هیجان‌های معرفتی (epistemic)، اجتماعی (social) و وجودی (existential) را هم دربرمی‌گیرد.

۲. مفاهیم کلیدی نظریه:

پِکران در نظریه‌ی جدید، همان دو بنیان اصلی را حفظ می‌کند:

- ارزیابی کنترل (Control appraisal): فرد تا چه حد احساس می‌کند می‌تواند بر موقعیت تسلط یا کنترل داشته باشد.

- ارزیابی ارزش (Value appraisal): فرد تا چه میزان برای موقعیت ارزش و اهمیت قائل است.

ترکیب این دو، نوع هیجان را تعیین می‌کند. مثلاً:

ارزیابی کنترل	ارزیابی ارزش	هیجان احتمالی
بالا	بالا	لذت، افتخار، انگیزه
پایین	بالا	اضطراب، ناامیدی، شرم
پایین	پایین	بی‌تفاوتی یا ملال

۳. حوزه‌های کاربرد جدید:

نظریه‌ی گسترده‌شده اکنون هیجان‌ها را در چند نوع موقعیت توضیح می‌دهد:

- هیجان‌های تحصیلی (Achievement emotions) - لذت از یادگیری، اضطراب امتحان

- هیجان‌های معرفتی (Epistemic emotions) - شگفتی، کنجکاوی، سردرگمی

- هیجان‌های اجتماعی (Social emotions) - همدلی، شرم اجتماعی، غرور جمعی

- هیجان‌های وجودی (Existential emotions) - امید، ترس از مرگ، حس معنا

۴. عناصر نظریه‌ی گسترش‌یافته:

نظریه اکنون شامل موارد زیر است:

a. پیش‌شرط‌ها (Antecedents): عوامل فردی، محیطی و فرهنگی مؤثر بر هیجان‌ها

b. پیامدها (Outcomes): تأثیر هیجان‌ها بر یادگیری، عملکرد، انگیزش و سلامت

c. علیت متقابل (Reciprocal causation): هیجان‌ها، عملکرد، و موقعیت‌ها بر هم اثر می‌گذارند

d. تنظیم هیجان (Emotion regulation): چگونه می‌توان با راهبردهای شناختی، رفتاری یا اجتماعی هیجان‌ها را مدیریت کرد

e. مداخلات (Interventions): کاربرد نظریه برای بهبود محیط‌های آموزشی و تربیتی

۵. کاربرد در آموزش:

پِکران توضیح می‌دهد که این نظریه می‌تواند در حوزه‌های آموزشی به کار رود:

- ارزیابی و سنجش هیجان‌ها در سطح فردی یا ملی

- آموزش معلمان، دانش‌آموزان و والدین برای درک بهتر هیجان، عاطفه و احساسات در فرآیند یادگیری

- طراحی سیاست‌ها و محیط‌هایی که هیجان‌های مثبت را تقویت کنند

۶. نقاط قوت نظریه (جامع بودن و قابلیت کاربرد بین‌فرهنگی)،

پرسش‌های باز و مسیرهای پژوهشی آینده: چگونگی تعامل فرهنگ، فناوری و هیجان

- سنجش چندکاناله هیجان‌ها (چهره، فیزیولوژی، گفتار و ...)

- تلفیق نظریه با داده‌های عصبی و شناختی

جمع‌بندی:

نسخه‌ی جدید «نظریه کنترل–ارزش» پِکران، مدلی جامع برای درک هیجان‌های انسانی در همه‌ی زمینه‌ها است که همچنان تمایز اساسی میان کنترل (توانایی) و ارزش (اهمیت) را حفظ می‌کند.

این مدل نه فقط برای هیجان‌های تحصیلی بلکه برای هیجان‌های اجتماعی، معرفتی و وجودی نیز قابل استفاده است و راهکارهایی برای تنظیم هیجان و بهبود آموزش و سلامت روان ارائه می‌دهد.

بزودی

چالش اصلی در آموزش خلاقیت در رویکردهای دانش‌آموزمحور

راه‌حل‌هایی برای بهبود ارزیابی و انتخاب ایده‌های خلاقانه توسط دانش‌آموزان

هدف: رویکردهای آموزشی دانش‌آموزمحور برای تقویت خلاقیت

چالش: این روش‌ها به‌طور خودکار خلاقیت دانش‌آموزان را افزایش نمی‌دهند، زیرا دانش‌آموزان تمایل دارند ایده‌های خلاقانه را دست‌کم بگیرند و رد کنند، حتی زمانی که برای حل مسئله، ایده‌های بسیار نوآورانه مورد نیاز است.

اهمیت: درک اینکه دانش‌آموزان چگونه ایده‌ها را ارزیابی و انتخاب می‌کنند، برای افزایش خلاقیت حیاتی است.

یافته‌ها و عوامل مؤثر بر ارزیابی ایده

ارزیابی ایده‌ها به هر دو مؤلفه خاص (مربوط به خود ایده) و عمومی (مربوط به زمینه‌ها یا حالات کلی) بستگی دارد.

حالت عاطفی ملایم (mild state of affect) و گشودگی به تجربه (openness to experience) نقش مهمی در این ارزیابی ایفا می‌کنند.

توصیه‌ها برای بهبود ارزیابی و انتخاب

توصیه‌هایی برای معلمان برای بهبود این فرآیند:

قرار دادن در معرض تنوع: دانش‌آموزان باید در معرض ایده‌های متنوع قرار گیرند.

راهبردهای آموزشی مؤثر: استفاده از راهبردهای آموزشی مناسب به دانش‌آموزان کمک می‌کند.

دستورالعمل صریح: معلمان باید به صراحت به دانش‌آموزان دستور دهند که ایده‌های خلاقانه را انتخاب کنند و آن‌ها را تشویق کنند که همزمان به تولید و پالایش ایده‌ها بپردازند.

ملاحظه در پیاده‌سازی: آموزش صریح برای تبدیل ایده‌های خلاقانه به محصولات ملموس ممکن است به طور ناخواسته بر انتخاب اولیه آن‌ها برای ایده‌های خلاقانه تأثیر منفی بگذارد.

ایجاد تعادل: دانش‌آموزان در ارزیابی و انتخاب بین نوآوری (Novelty) و سودمندی (Usefulness) دچار چالش می‌شوند.

توجه به واکنش‌ها: معلمان باید تا حد امکان به واکنش‌های دانش‌آموزان (مانند فوران‌های عاطفی) توجه کنند و آن‌ها را مدیریت نمایند.

عنوان های اصلی

عملکرد برتر

آموزش و یادگیری

یادگیری خود تنظیم

فراشناخت

مطالعه-خواندن

انگیزش و هیجان

سنجش و ارزشیابی

عصب روانشناسی

کتاب درسی روانشناسی تربیتی شناخت

مقاله های جدید

بیان شفاهی، حل مسئله، و خودتنظیمی

انواع بیان شفاهی در پروتکل های بلند فکر کردن

فلسفه خوداندیشی و خودآگاهی فراشناختی

فراحافظه: نگاهی عمیق‌تر به حافظه

مدل غنی شده فراشناخت

کاربرد مدل‌سازی و داربست بندی راهبرد‌ها و مهارت‌های خودتنظیمی در نوشتن ترغیبی: یک مثال عینی

خودتنظیمی و رفتار هدفمند

خلاقیت به عنوان یکی از قوی‌ترین اشکال تاب‌آوری

خودتنظیمی خودمختار

پیوند مدل‌های نظری با اندازه‌گیری‌های عینی

سلامت شناختی

چگونه سلامت مغز بر بسیاری از جنبه‌های زندگی تأثیر می‌گذارد.

سلامت شناختی توانایی تفکر، یادگیری و به خاطر سپردن واضح است. این توانایی برای انجام مؤثر بسیاری از فعالیت‌های روزمره ضروری است. سلامت شناختی تنها یکی از جنبه‌های سلامت کلی مغز است.

عوامل زیادی در سلامت شناختی نقش دارند. عوامل ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی ممکن است در کاهش مهارت‌های تفکر و توانایی انجام کارهای روزمره مانند رانندگی، پرداخت قبوض، مصرف دارو و آشپزی نقش داشته باشند. اگرچه عوامل ژنتیکی قابل کنترل نیستند، اما بسیاری از عوامل محیطی و سبک زندگی را می‌توان تغییر داد یا مدیریت کرد.

تحقیقات علمی نشان می‌دهد که گام‌هایی وجود دارد که می‌توانید برای کاهش خطر ابتلا به زوال شناختی و کمک به حفظ سلامت شناختی خود بردارید. این تغییرات کوچک می‌توانند افزایش یابند: قرار دادن آنها به عنوان بخشی از برنامه روزانه‌تان می‌تواند از عملکرد مغز شما در حال حاضر و در آینده پشتیبانی کند

مطالب جدید

آموزش و یادگیری

مبانی نظری یادگیری و حافظه

راهنمای مطالعه اصول یادگیری و حافظه

مقدمه

پیشرفت روانشناسی در حوزه هایی مانند یادگیری و حافظه، هیجان نسبت به امکانات آینده را در خود دارد. دیگر به هیچ وجه امکانپذیر نیست که تمام متون مربوط به حتی زیرمجموعه ای از تحقیقات یادگیری و حافظه را مطالعه کنیم. هدف اینجا این است که خواننده را از میان مهمترین تحولات مفهومی به پیش ببریم.

آموزش و یادگیری - آموزش عالی

کاربردهای روانشناسی شناختی برای تدریس در دانشگاه

آموزش عالی پیچیده‌تر از سایر سطوح آموزشی و بسیار پیچیده‌تر از نوع یادگیری مورد مطالعه در آزمایشگاه‌های روان‌شناسی است: با این حال به نظر می‌رسد مفاهیم به دست آمده از مطالعات آزمایشگاهی برای کسانی که درگیر بهبود آموزش و یادگیری در سطح دانشگاه هستند، پیامدهایی دارد.

عملکرد برتر - استعداد

مدیریت استعداد: تمرین سنجیده و عمدی برای موفقیت

خواسته ها و چالش های قرن بیست و یکم ما را ملزم می کند که در بسیاری از زمینه های زندگی خود تجدید نظر کنیم، که اساسی ترین آنها به هدف زندگی ما و چرایی حضور ما در وهله اول مربوط می شود. این یک سوال حیاتی است، زیرا تشخیص می دهد که هر یک از ما توانایی های بسیار منحصر به فردی داریم که خود را در استعدادهای ما نشان می دهد. حتی در یک رشته مانند معماری، هنر یا موسیقی، ما استعدادهای مختلفی را تجربه می کنیم.

عصب روانشناسی

عصب روانشناسی آموزش و پرورش

عصب روانشناسی با استفاده از ابزارهایی مانند تصویربرداری عملکردی، وظایف شناختی یا رفتاری خاص، مشاهده خبره و جمع آوری داده ها، به عملکرد مغز در هر دو حالت سالم و آسیب دیده می پردازد. تصویربرداری عملکردی به نشانگرهای زیستی مبتنی بر تصویربرداری اشاره دارد که نشان دهنده پارامترهای فیزیولوژیکی غیر تشریحی بافت است.